Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) gündeminde yer alan sosyal güvenlik ve emeklilik uyuşmazlıklarına dair dosyalar, çalışma yaşamından kopan veya emeklilik hakkını bekleyen milyonlarca yurttaşın hak arama süreçlerinde kritik bir eşik oluşturuyor. İdare mahkemelerinden gelen itiraz başvuruları doğrultusunda, 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 89. maddesine ilişkin dosyalar, Yüksek Mahkeme'nin bugünkü gündeminde öncelikli başlıklar arasında.
Son dönemde yapılan ilk incelemelerde bazı başvurular usul eksiklikleri nedeniyle reddedilirken, Ankara 3. İdare Mahkemesi'nin başvurusu esastan incelemeye alınarak daha önceki bir dosyayla birleştirildi. Bu gelişme, kuralın Anayasa'ya uygunluğunun esas yönünden ele alınacak olmasını ve verilecek kararın geniş bir kitleyi etkileme potansiyeli taşıdığını gösteriyor.
KİMLER BU SÜREÇTEN ETKİLENECEK?
Anayasa Mahkemesi'nin esasa taşıdığı ve incelediği dosyalar, tüm emeklileri değil, spesifik bir hukuki statüye sahip olanları hedefliyor. Düzenlemenin merkezinde şu kesimler yer alıyor:
Hizmet Birleştirmesi Yapanlar: Çalışma yaşamının bir bölümünü Emekli Sandığı kapsamında geçirip, kalan süresini farklı sosyal güvenlik statülerinde (SSK veya Bağ-Kur) tamamlayarak emekli olanlar.
Kıdem Tazminatı Şartına Takılanlar: 6270 sayılı Kanun'la getirilen ve hizmet birleştirmesiyle aylık bağlananlara memuriyet ikramiyesi ödenmesini "1475 sayılı İş Kanunu'nun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına" bağlayan kural nedeniyle ikramiye alamayan veya hukuki mücadelesi sürenler.
Kamu Görevinden Çıkarılanlar: KHK'lar veya disiplin cezalarıyla kamu görevinden ayrıldıktan sonra emeklilik haklarını farklı statülerde tamamlayan eski kamu görevlileri.
Bütün hizmeti kesintisiz olarak Emekli Sandığı'na tabi geçen kamu görevlileri bu kuralın kapsamı dışında kalırken, uyuşmazlık tamamen farklı kurumlarda prim ödemiş ve hizmet birleştirmiş emeklileri ilgilendiriyor.
Norm denetiminin ilk aşamasında usul şartlarını denetleyen AYM, dosyanın esasına geçiş yapmasıyla birlikte kuralın mülkiyet hakkı ve eşitlik ilkeleri bağlamında Anayasa'ya uygunluğunu değerlendiriyor. Hukukçular, esastan inceleme kararının doğrudan bir iptal anlamına gelmediğini, ancak Mahkeme'nin olası bir hak ihlali veya iptal hükmü vermesi durumunda benzer dosyalarla açılan davalar için güçlü bir emsal oluşabileceğine dikkat çekiyor.
Milyonlarca sigortalıyı ve özellikle hizmet birleştirmesiyle emekli olan memur emeklilerini ilgilendiren bu süreçte, Yüksek Mahkeme'nin vereceği nihai karar ve gerekçeli metin bekleniyor.
