30.01.2020, 06:10

Yapısal Olmayan Risklerin Azaltılması (YORA)

Ülkemizin en büyük doğal felaket tehlikesi depremdir. Ülkemizin, nüfusunun ve sanayisinin çok büyük kısmı birinci(1.) derecede tehlikeli deprem bölgesindedir.

 Afetler, doğrudan hasar vererek varlıkları, alt yapıyı, sermayeyi, malları ve stokları etkileyerek yok olmasına neden olurken; dolaylı hasar vererek yaşam akışını etkiler, hizmet üretimini azaltır, gelirleri azaltıp harcamaları artırır.

 Yaşam alanları; evler, iş yerleri, kamu binaları kısacası insanı barındıran her binayı kapsar. Bu yaşam alanların da, yıkıcı ve öldürücü etkiler yaratan depremin zararlarını azaltmak ve insan hayatını korumak amacıyla önlemlerin alınması zorunludur.Binaları yapısal olarak zarar görmesini engelleyecek sağlamlıkla inşa etmek gerekir. Depremlerin yıkıcı olan etkisi karşısında binaların doğru yerde dayanıklı inşa edilmesi tek başına bir işe yaramaz. Binalarda yapısal olmayan tehlikelere karşı önlem alınmazsa, ölümlere ve sakatlıklara sebep olması yanında arama kurtarma faaliyetlerini de zorlaştırarak büyük maddi kayıplara yol açar. 

 Binalar yapısal ve yapısal olmayan elemanlardan oluşur. Yapısal elemanlar binanın; temel, kolon, duvar ve çatı sistemlerini ifade eder. Yapısal olmayan eleman ise binanın aydınlatma, enerji, su, yangın sistemleri, bina içinde kullanılan her türlü eşya ve elemanları ifade eder. Yapısal olmayan elemanların zarar vermesini ve zarar görmesini engelleyici her türlü çalışmaya “Yapısal Olmayan Risklerin Azaltılması” kısaca YORA denir. Yapılan işlemlerin başlıcaları; eşyaların yerini değiştirmek, sabitlemek, tampon koymak v.b. dir. Özellikle depremin neden olduğu afetler sonucunda binalar ayakta kalsalar bile; ortaya çıkan enerji ve hareket sonrasında yapısal elemanlarla birlikte yapısal olmayan elemanlara da etki eder. YORA/Sabitleme işlemleri yapılmamışsa aydınlatma elemanı, pencere, ofis malzemeleri, tıbbi cihaz /cihaz, mobilya, raflarda saklanan veya duvara asılı olan tüm eşyalar /elemanlar devrilmek, sürünmek veya kırılmak suretiyle hem çalışanlara hem de hasta ve diğer kişilerin   yaralanmalarına hatta ölümlerine neden olabilir. Zarar gören ekipmanlar devre dışı kalacağından, hizmetin sürdürülebilirliğini de engelleyecektir. Türkiye Deprem Yönetmeliğinde sağlık tesisleri için “hemen kullanım” ilkesi birinci sıradadır. Eğer gereken tedbirler alınmaz ise bina yapısal olarak sağlam durumda olsa bile hizmetin devamını sağlayacak eşya ve düzeneklerin zarar görmesi nedeniyle hizmet kısmen veya tamamen durabilir.

Tarih, dünyada ve ülkemizde bunun örnekleriyle doludur.

•    1999 Marmara Depremi’nde resmi rakamlara göre 18000 kişi hayatını kaybetmiş, yüz binlerce kişi de yaralanmıştır. Ölümlerin %3 ü yapısal olmayan tehlikelere bağlı gelişmiş, yaralanmaların ise %50 si YORA olmadığı için meydana gelmiştir.

•    1999 İzmit depreminden sonra, hayatta kalanların yaşadığı maddi kayıpların %30’unu mobilya, beyaz eşya, elektronik cihazların ve diğer değerli eşyaların oluşturduğu tahmin edilmektedir.

•    1994 yılında Amerika’daki Northridge depreminden sonra, yapısal bir hasarı olmayan ya da çok az olan 10 büyük hastane, yapısal olmayan elemanların yarattığı hasarlardan dolayı boşaltılmak ya da kapatılmak zorunda kalmıştır. Sonuç olarak, deprem sonrasındaki en kritik saatlerde tıbbi yardım kesintiye uğramıştır.

•    2011 Van – Erciş Depremi’nde, ilçenin tek hastanesi olan Erciş Devlet Hastanesi yapısal hasar olmamasına rağmen YORA çalışması yapılmadığı için uzun bir süre kullanılamamıştır, hizmet zor kış şartlarında ve ağır çalışma koşullarında sahra hastanesinde verilmiştir.

•    2012 Şili depreminde 130 tane hastane etkilenmiş, bunlardan sadece dört tanesinde yapısal hasar meydana gelmiş, geriye kalan hastanelerin %83 ü yapısal olmayan elemanların zarar görmesi sebebiyle devre dışı kalmışlardır. Şili Hükümeti hastaneler için toplam zararı 2,8 milyar dolar olarak açıklamıştır.

 Doğal afetleri önlememiz mümkün değildir. Ama alacağımız tedbirlerle vereceği zararları en aza indirebiliriz.Bunun için de afet öncesinde, afet esnasında ve afet sonrasında yapılması gerekenler planlanmalıdır. YORA, afet öncesinde yapılması gereken önemli ve hayati değer taşıyan çalışmalardan bir tanesidir. Başta hastaneler olmak üzere tüm yaşam alanlarında uygulanması gereken bir korunma yöntemidir. Hastanelerimizin afet ve acil durumlar karşısında güvenli hale getirilmesi için sağlık camiasının tamamına sorumluluk düşmektedir. YORA konusunda farkındalığın artırılması ve YORA uygulamalarının hastanelerimizde uygulanması afetin zararlarını azaltacağı gibi hastanelerimizi  daha güvenli yaşam ve hizmet alanı  haline getirecektir.

Ebe  Tülay AKGÜN

Yorumlar (0)
17
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Oturduğunuz binanın 6.5 ve üstü büyüklüğünde bir depreme dayanacağını düşünüyor musunuz?
Namaz Vakti 07 Aralık 2021
İmsak 06:37
Güneş 08:08
Öğle 13:00
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Konyaspor 15 27
3. Fenerbahçe 15 27
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 15 18
17. Göztepe 15 14
18. Öznur Kablo Yeni Malatya 15 14
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Ankaragücü 15 30
2. Erzurumspor 13 28
3. Ümraniye 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Menemenspor 14 18
14. Bursaspor 14 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 14 14
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 14 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 15 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Everton 15 18
13. Brentford 15 17
14. Crystal Palace 15 16
15. Leeds United 15 16
16. Southampton 15 16
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Athletic Bilbao 16 21
10. Osasuna 16 21
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 16 11
20. Levante 16 8

Gelişmelerden Haberdar Olun

@