Kurban Bayramı tatilinin kamu kurumları için 9 güne uzatılmasının ardından özel sektörde çalışma düzeni ve ek ücret uygulamaları tartışılmaya başlandı.
SGK Uzmanı İsa Karakaş, bayram boyunca görev yapacak işçilerin yasal haklarını teknik ayrıntılarıyla değerlendirdi. Karakaş, bayram mesaisinin karşılığının "çifte yevmiye" olarak ödenmesinin yasal zorunluluk olduğunu belirtti.
İDARİ İZİN ÖZEL SEKTÖR İÇİN ZORUNLU DEĞİL
Kamu çalışanlarına uygulanan 9 günlük idari izin özel sektör çalışanları için geçerli olmuyor.
Özel sektörde bayram tatili, arife günü saat 13.00’te başlayıp bayramın dördüncü günü akşamı sona eren 4,5 günlük süreyi kapsıyor.
Bu süreçte işverenler aradaki iş günlerini yıllık izin veya telafi çalışmasıyla birleştirebiliyor. Ancak uygulamanın işçi ile işveren arasındaki mutabakata dayanması gerekiyor.
BAYRAMDA ÇALIŞMAK İÇİN İŞÇİ ONAYI GEREKİYOR
İş Kanunu kapsamında, iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde açık hüküm bulunmadığı sürece işçinin rızası alınmadan bayramda çalıştırılması mümkün değil.
Karakaş’ın aktardığı yasal esaslara göre işçinin yazılı onayı olmadan zorla çalıştırılması hukuka aykırı kabul ediliyor.
Onayı alınmayan bir işçinin bayramda işe gelmediği gerekçesiyle işten çıkarılması halinde kıdem tazminatı hakkı doğuyor.
Zorla çalıştırma girişimi ise işçi açısından "haklı fesih" nedeni sayılıyor.
Daha önce onay vermiş bir işçi de 30 gün önceden yazılı bildirimde bulunarak bu onayını geri çekebiliyor.
BAYRAM MESAİSİNDE ÜCRET NASIL HESAPLANIYOR?
Resmi tatil günlerinde yapılan çalışmalar normal iş günlerinden farklı ücretlendiriliyor.
Kanuna göre bayramda çalışmayan işçi o günün ücretini tam alıyor. Çalışan işçiye ise her gün için ilave bir günlük ücret daha ödeniyor.
Ücretlendirme şu şekilde hesaplanıyor:
Tatil yapılması: Bir günlük ücret
Çalışılması: Mevcut ücret + bir günlük ek ücret (çifte yevmiye)
Haftalık 45 saatin aşılması: Çifte yevmiye + yüzde 50 zamlı fazla mesai ücreti
Karakaş, hesaplamaya örnek olarak günlük net ücreti 4 bin TL olan bir çalışanın bayramda çalıştığı her gün için 4 bin TL ek ücret alacağını belirtti.
Buna göre çalışan günlük 8 bin TL kazanırken, 4,5 günlük bayram süresince tam mesai yapılması halinde aylık maaşa ek olarak toplam 18 bin TL ödeme alınabiliyor.
BAYRAM MESAİSİ ÜCRETİ NAKİT ÖDENMEK ZORUNDA
İşverenlerin bayram mesaisi karşılığında nakit ödeme yerine sonradan izin kullandırma teklifi yasal olarak geçerli kabul edilmiyor.
Yasal düzenlemeye göre bayram mesaisi karşılığının yalnızca nakit olarak ödenmesi gerekiyor.
Karakaş, bu ödemelerin en geç maaş gününde yapılması gerektiğini hatırlatarak gecikme halinde işçinin mevduata uygulanan en yüksek işletme faizini talep etme hakkı bulunduğunu ifade etti.
Ayrıca bu ek ödemelerin SGK matrahına dahil edilmesinin, çalışanların emeklilik primlerine de doğrudan etki ettiği belirtildi.