Kaynaklar Şehir Hastaneleri’nin işletmecilerine akıyor: Sağlık Bakanlığı alacaklılarla pazarlık yapıyor

İki yıl önce Sağlık Bakanlığı’nın her 100 liralık harcamasının 4,4 TL’si Şehir Hastaneleri’ne gidiyordu. Bu yıl bu tutar 13,2 TL’ye yükseldi. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca “Sağlık için ayırabildiğimiz kaynaklar sınırlı” derken, bakanlık borçlu olduğu tıbbi cihaz tedarikçilerinden, alacaklarından feragat etmelerini istiyor. Tedarikçilere verilen süre bugün doluyor.

Gündem 20.11.2020, 14:49 20.11.2020, 14:51
36
Kaynaklar Şehir Hastaneleri’nin işletmecilerine akıyor: Sağlık Bakanlığı alacaklılarla pazarlık yapıyor

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı açıklamada "Birçok ülkeyle kıyasladığımızda sağlık için ayırabildiğimiz kaynakların oldukça sınırlı olduğunu biliyoruz" dedi ve Türkiye'nin OECD ülkeleri içinde kişi başı sağlık harcamaları içinde çok iyi bir noktada olmadığını söyledi. “Kişi başına düşen kamu sağlık harcamamızda da görüleceği gibi daha iyi bir sağlık hizmeti için sağlığa ayrılan kaynakları önceliklendirmemiz gerektiğini de söylemeden geçemeyeceğim” diyen Koca, sağlık hizmetleri konusunda seçici davranılmak zorunda olunduğunu da itiraf etmiş oldu.

Koca’nın “Kaynaklarımız sınırlı” çıkışı, beraberinde Sağlık Bakanlığı’nın bütçesindeki kara delik olan Şehir Hastaneleri’ni getirdi. Bakanlığın Strateji Geliştirme Başkanlığı aylık gerçekleşen giderlerini çeşitli biçimlerde sınıflandırarak sitesinde yayımlıyor. En son eylül ayı verileri Bakanlık tarafından yayımlanmış durumda. Buna göre 2020 yılının Ocak-Eylül arası döneminde Şehir Hastaneleri’nin işletmecilerine 3 milyar 503 milyon TL kira ödemesi, 2 milyar 354 milyon lira hizmet bedeli ödemesi yapıldı. Böylece 22 adet Şehir Hastanesi için bu yılın ilk 9 ayında yapılan toplam ödeme 5 milyar 857 milyon TL oldu.

Sadece bu tutar dahi çarpıcı olmakla beraber Şehir Hastaneleri adlı kara deliği görmek için yeterli değil. Geçmiş yılların aynı dönemlerinde Şehir Hastaneleri’nin kira ve hizmet bedeli için ne kadar para harcandığına mercek tuttuk. Tablo şöyle;

♦ 2018/ Ocak-Eylül: 1 milyar 194 milyon TL

♦ 2019/ Ocak-Eylül: 3 milyar 523 milyon TL

♦ 2020/ Ocak-Eylül: 5 milyar 857 milyon TL

Bakanlığın verilerine göre bu yıl Şehir Hastaneleri için yapılan harcama iki yıl öncesine göre yüzde 390 oranında artmış durumda. Peki, bu artış Sağlık Bakanlığı’nın başkaca hizmetleri için bir kaynak sorunu yaşamasına neden oluyor mu? Bunun için Şehir Hastanelerinin Bakanlık giderleri içindeki payını hesapladık. Buna göre Sağlık Bakanlığı bu yılın ilk 9 ayında toplam 44 milyar 228 milyon TL harcama yaptı. Bunun 5 milyar 857 milyon TL’sinin Şehir Hastaneleri’nin işletmecilerine ödenen kira ve hizmet bedeli olduğu düşünülürse, Bakanlık bu yıl harcadığı her 100 liranın 13,2 TL’sini Şehir Hastaneleri’ne ödemiş olduğu anlaşılıyor. Aynı hesabı 2018 ve 2019 yılının aynı dönemleri için yaptığımızda Şehir Hastaneleri adlı kara delik daha net açığa çıkıyor. Buna göre 2018’in aynı döneminde Sağlık Bakanlığı 26 milyar 912 milyon TL para harcarken bunun 1 milyar 194 milyon TL’si Şehir Hastaneleri’ne gitti. Bu hesapla Bakanlığın giderlerinin yüzde 4,4’ünü Şehir Hastaneleri yuttu. 2019’da bu oran yüzde 10,1’e fırladı, zira Bakanlığın 34 milyar 757 milyon TL’lik giderinin 3 milyar 523 milyon TL’sini Şehir Hastaneleri oluşturdu. Bu yıl Şehir Hastanelerinin Bakanlık giderleri içindeki payı yüzde 13,2. Oran giderek yükseliyor. Konuya ilişkin raporlar ileriki yıllarda bu oranın yüzde 30 ile yüzde 50 arasına kadar yükseleceğini ortaya koyuyor.

Peki, Şehir Hastaneleri kara deliği sağlık harcamalarında kaynakların etkin kullanımına engel olmaya başladı mı? Sorunun cevabı evet! Zira gerek ilaç tedariğinde gerekse tıbbi malzeme tedariğinde aksamalar yaşanmaya başladı. Krizin, şimdilik su yüzüne çıktığı ilk kısmı tıbbi malzeme tedarikçilerine yapılan ödemelerde yaşandı. 9 Ekim’de Sağlık Bakanlığı tıbbi malzeme tedarikçilerine gönderdiği yazıda aynen şunları söyledi: “Bakanlığımıza bağlı döner sermayeli işletmelerde 31.08.2020 tarihi itibariyle muhasebeleştirilmiş alacağı bulunan tedarikçi firmalardan ilaçlar için yüzde 6, tıbbi malzemeler için ise yüzde 25 tutarında alacağından feragat ederek kalan tutarın yarısını müracaat tarihinden itibaren 30 gün içinde, kalanını ise Ocak 2021 tarihinde almak isteyenler olmuştur.” Gönderilen yazıya göre tedarikçiler 20 Kasım’a kadar feragat ettiklerini beyan eden cevabı Bakanlık’a göndermeli.

ALACAKLILARIN VADESİNİN ÜZERİNDEN 36 AY GEÇTİ

Özetle Sağlık Bakanlığı’ndan alacaklı firmalar, tahsilat sorunu yaşadıkları için alacaklarının bir kısmından feragat ettiklerini Bakanlığa iletmişler. Bu durumu Ortopedi ve Omurga Cerrahisi Tıbbi Malzeme İmalatçıları Derneği (ORDER) Başkanı Erkin Delikanlı’ya sorduk. Delikanlı, tahsilat sorununun olduğunu, hatta bazı tedarikçilerin alacaklarının vadesinin üzerinden 36 ay geçtiğini, ancak Bakanlık’tan ödeme alamadığını söyledi. Fakat Delikanlı, tedarikçilerin Bakanlık’tan bir feragat talebi olmadığının da altını çizdi. ORDER Başkanı’nın konuya ilişkin bize yaptığı açıklama şu şekilde; “Aylardır yapılan görüşmelere, sektörün feragatsiz belli eşit taksitte yapılandırma yapılması önerilerindeki ısrara rağmen yine sektörden sanki bir talep varmışçasına yaptırılmak istenen bu feragat neticesinde hükümetin sağlık bakanı ve maliye bakanlığı bürokratları sayesinde geri dönüşü olmayan ve sermayesi kuvvetli global oyuncuların kazanmasına yönelik tavırla ülke itibarımız zedelenmiştir. Kalkınma planında savunmadan sonra en önemli ikinci başlık bürokratların geçici kahraman olma çabasından kaynaklı olarak yok sayılmaktadır. İhracat rakamını son beş yılda 13 kat büyüterek 700 milyon dolarlara getiren sektör yine ithalata bağımlı bir sisteme itilmektedir. Devasa yatırımlar devam ederken bize para yok denmesi anlamlı değildir.”

Delikanlı önemli bir konunun altını çiziyor. Tıbbi cihaz tedarikçilerinin çoğu küçük ve orta büyüklükteki işletmelerden (KOBİ) oluşuyor. Ancak piyasadaki diğer aktörler küresel ölçekli büyük şirketler. Sağlık Bakanlığı’nın ödeme problemine küresel çaplı şirketler dayanabilir ancak KOBİ’lerin buna dayanması çok zor. Dolayısıyla ödeme problemi devam ederse sağlıkta dışa bağımlılık katlanacak. Nitekim Eylül ayında ABD’nin Ankara’daki büyükelçisi David Satterfield da ABD’li ilaç şirketlerinin Türkiye’den 2,3 milyar dolar alacağı olduğunu, bunun uzun süredir tahsil edilemediğini, eğer tahsilat yapılamazsa şirketlerin Türkiye’ye ilaç göndermeyi kesebileceğini duyurmuştu.

Bütçesinin yüzde 13’ünden fazlasını birkaç müteahhide ödeyen Sağlık Bakanlığı bu tablo karşısında sessizliğini koruyor.

Ozan GÜNDOĞDU/Birgün

Yorumlar (0)
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Sağlık Bakanlığı Corona virüsü (kovid-19) ile mücadelede başarılı mı?
Sağlık Bakanlığı Corona virüsü (kovid-19) ile mücadelede başarılı mı?
Namaz Vakti 30 Kasım 2020
İmsak 06:31
Güneş 08:02
Öğle 12:58
İkindi 15:22
Akşam 17:44
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Başakşehir 10 14
8. Karagümrük 9 13
9. Konyaspor 9 12
10. Rizespor 9 12
11. Malatyaspor 9 12
12. Hatayspor 7 12
13. Trabzonspor 10 12
14. Göztepe 8 11
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 8 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 8 7
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 9 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. West Bromwich 10 6
18. Burnley 9 5
19. Fulham 9 4
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7