Ekonomiyi sanki ölüme terk ettiler

Dolardaki artış paralelinde ekonomide çok tehlikeli bir balonun şişmekte olduğunu söyleyen ekonomist Atilla Yeşilada, “Üretici bile dolardan prim elde etmek için hammade stokluyor. Balon patladığında herkes yanacak” dedi.

EKONOMİ 09.08.2020, 06:15 09.08.2020, 06:22
115
Ekonomiyi sanki ölüme terk ettiler

Ekonomist Atilla Yeşilada Türkiye ekonomisinin ölüme terk edildiğini belirterek, 1-2 ay içinde kredi fazlerinin yükseltilmesi gerekeceğini, sonrasının ise en az 6 ay sürecek bir durgunluk dönemi olduğunu öngördü. Yeşilada, “Yapılması gereken faizleri artırıp, aktif rasyoyu kaldırmak ve dış piyasaya güven vermek için  ‘savaşı kaybeden generalleri' görevden almak” dedi. Kapalıçarşı'da bırakın altını, fiziki gümüş bile kalmadığını söyleyen Yeşilada, piyasalardaki son gelişmelerle ilgili olarak sorularımızı yanıtladı.

– Türkiye'nin önümüzdeki dönemini kısa vadede nasıl görüyorsunuz?

Hükümet 40 satır ya da 40 katırla karşı karşıya. Bu dövizdeki çalkantıyı durdurmanın yolu faizleri artırmak. Bunu yapmadan önce arka kapıdan faiz artırma yoluna gittiler. Bu sizi faiz artırımından kurtarmıyor. Bono piyasası faiz artırımını fiyatladı. Tahvil faizleri 10 yıllık yüzde 15, iki yılda yüzde 13'e geldi. Hükümet piyasadan borçlansa bankalar kredi veremeyecek. Merkez'den de borçlanamayacak çünkü o zaman para basılmış oluyor. Önümüzdeki dönemde 70 milyar dolar borçlanması var, bunun faizi ne olacak?

BALON PATLAYACAK

– Enflasyonda artışın kaçınılmaz olduğu öngörülerine ne diyorsunuz?

Basılan paranın gideceği yerler belli; enflasyona, ithalata ve dövize gidecek. Parayı kısarak dövize gitmesini engellemeye çalışıyorlar ama kredi faizleri yükselmeye başlayacak. Konut ve otomotiv kredilerinde 1-2 ay içinde çok ciddi bir fren bekliyorum. Bu paralelde satışlar kesilecek. O da resesyona sebebiyet verecek. Bütçe açığı finanse edilemez duruma gelecek. Alınan kararlar ekonomiyi ağır ağır ölüme terk etmektir.

– Uzmanlar uyarıyor ‘aman kredi çekip altın-döviz almayın' diye. Bu büyük risk, değil mi?

Kredi çekip dolar ve altın alan çok var. İthalattaki artış da stokçuluk eğiliminden. Pek çok sanayici hammadde ithal alıp stokluyor, dövizden prim yapmak için. Ancak dikkatten kaçan şu: Balon şişerken güzel de, patladığında herkes yanacak. Bu iş bir finansal piyasa meselesi değil reel ekonomide dengeler bozuluyor.

Atilla Yeşilada

GENERALLER GİTMELİ

– Bu gidiş nasıl durdurulabilir?

Sıcak parayı çekebilmek, dış piyasaların güvenini kazanmak için yapılacak ilk hareket, generalleri görevden almak. Bir Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, iki Merkez Bankası Başkanı Murat Uysal gidecek. Savaş kaybedildiğinde generaller gider, dünyada teamül budur. Sonra aktif rasyosunu derhal kaldırmak gerekir. Kamu bankalarında halen kredilerin haftalık artışı yüzde 1 civarı, bu oranın kademeli olarak 0.25'e indirilmesi gerekiyor. O sırada da Hazine piyasadaki fazla parayı çekmek için harekete geçecek. Ekim ayında faiz artırımı yapılır. Türkiye bir 6 ay sert biçimde daralır.

DOLARA EL KONULACAK OLSA…

Atilla Yeşilada son dönemde tek umut vadeden gelişmenin ise bir spekülasyonun son bulması olduğunu söyledi: “Çok olumlu bir gelişmeyi kaçırdık. ‘Dolarlara el koyarlar mı?' sorusu son dönemde bana en çok sorulanlardan biri idi ama korkulan olmadı, bu spekülasyonun boş olduğu ortaya çıktı. El koyacak olsalar, dolar 7.30'u gördüğünde yaparlardı ama aksine BDDK  bankaları çağırıp çözüm arayışına girdi. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın da yapabileceklerinin sınırı var ve hâlâ rasyonel, sistemle kavga etmenin sınırları öğrenildi, kendisi ve iktidarının menfatini koruyacak kararlar alabiliyor. Bu, Türkiye açısından önemlidir.”

DOLAR BÖYLE DURDURULAMAZ

-* Dolar durdurulabilir mi, bu çıkış ne kadar devam edecek?

Mesele şu; hadi vatandaşları ikna ettik, ama siz sıcak parayı çekemiyorsunuz. Yabancı artık hiçbir şekilde Türkiye'ye güvenmiyor. Daha geçen hafta swap'ta çok fena dayak yedik. Şimdi siz diyorsunuz ki taahhütname imzala, gel benim istediğim işlemleri yap. Böyle bir sistem yok ki dünyada. Ya serbest piyasa rejimindesiniz ya da kapalı bir ekonomisiniz. Çin ve Hindistan ne yapıyor: Kurumları kaydediyor. Bunların belirli miktar alım satım yapmasına izin veriyor. Biz bunu dahi yapamıyoruz. Dolayısıyla sıcak para gelmez. Dövizi bu yolla durduramazlar çünkü geliş yok, çıkış devam ediyor. Ve devam edecek… Daha da korkuncu bankalara ve özel sektöre yapılan baskı sonucu artık onlar da borçlanmak istemiyorlar. Merkez Bankası politika faizini artırmış artırmamış hiç önemli değil, sonuçta tahvil faizi yüzde 16-18'e çıktığında da ekonomide aynı etkiyi yaratıyor…

Sözcü

Yorumlar (0)
13°
hafif yağmur
Günün Anketi Tümü
Sağlık Bakanlığı Corona virüsü (kovid-19) ile mücadelede başarılı mı?
Sağlık Bakanlığı Corona virüsü (kovid-19) ile mücadelede başarılı mı?
Namaz Vakti 26 Ocak 2021
İmsak 06:45
Güneş 08:13
Öğle 13:22
İkindi 15:56
Akşam 18:20
Yatsı 19:43
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Fenerbahçe 20 42
3. Galatasaray 20 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Alanyaspor 20 34
6. Trabzonspor 20 33
7. Hatayspor 20 32
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Kasımpaşa 20 25
13. Rizespor 20 25
14. Sivasspor 20 24
15. Başakşehir 20 24
16. Konyaspor 20 23
17. Kayserispor 20 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 20 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 18 37
3. Samsunspor 18 36
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 18 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 18 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Menemen Belediyespor 18 19
15. Akhisar Bld.Spor 18 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Athletic Bilbao 19 24
10. Celta de Vigo 20 24
11. Cádiz 20 24
12. Levante 19 23
13. Getafe 19 23
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13