SAYIŞTAY"UMKE YÖNERGESİ HÜKÜMSÜZDÜR" NÖBET ÜCRETLERİ YASAL DEGİL

SAYIŞTAY"UMKE YÖNERGESİ HÜKÜMSÜZDÜR" NÖBET ÜCRETLERİ YASAL DEGİL

SAYIŞTAY"UMKE YÖNERGESİ HÜKÜMSÜZDÜR" NÖBET ÜCRETLERİ YASAL DEGİL

SAYIŞTAY"UMKE YÖNERGESİ HÜKÜMSÜZDÜR" NÖBET ÜCRETLERİ YASAL DEGİL

12 Mart 2017 Pazar 02:44
1. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER
BULGU 1: Afet Birimleri ve Ulusal Medikal Kurtarma Ekiplerinin Kuruluş, Görev, Yetki ve Harcamalarının Mevzuat ile Uyumsuzlukları
Sağlık Bakanlığı taşra teşkilatında afet birimleri ve bu birimler altında Ulusal Medikal Kurtarma Ekiplerinin (UMKE) kurulması 2003 yılında Bingöl depremi sonrasında yürütülen bir proje temelinde olgunlaştırılmış ve 2010 yılında Sağlık Bakanlığınca çıkarılan Afetlerde Sağlık Hizmetleri Birimi ve Ulusal Medikal Kurtarma Ekiplerinin Görev ve Çalışma Esaslarına Dair Yönerge çerçevesinde tamamlanmıştır.
Yönergeye göre UMKE personeli afet ve olağandışı durumlarda özel eğitimli sağlık personeli tarafından medikal kurtarma yapmak üzere, istekli sağlık personeli arasından seçilerek eğitilmiş ve sertifikalandırılmış olan kişiler olup ağırlıklı olarak 112 personeli ile diğer gönüllü kamu sağlık personelinden oluşan bu ekiplerde sivil kişiler de UMKE gönüllüsü olarak çalışabilmektedir. Gönüllülük esası ile çalışılan bu ekiplerde kamu personeli için görevlendirme Valilik kanalı ile; işin koordinasyonu, malzeme ve teçhizat temini ise Bakanlık tarafından yürütülmektedir. Yönerge çerçevesinde il müdürlüklerince UMKE logolu (hasta nakli şartları taşımayan) hizmet araçları temin edilmiş, bulundurulması zorunlu tutulan malzeme ve ekipmanların alımları yapılmış, ekiplerin eğitim, tatbikat vs. aktiviteleri için çeşitli harcamalar yapılmış, Kurumlarınca nöbet ücretleri ödenmiştir.
Ancak Bakanlık taşrasında afet birimlerinin kurulması ve bu birim altında UMKE ekiplerinin oluşturulması için 3359 sayılı Kanununun 9 uncu maddesi c) bendi gereğince bir yönetmelik çıkartılması gerekmektedir. Yönetmelikler bir taraftan ilgili Kanununda belirtilen çerçeve ile sınırlı olarak idareye Kanunun uygulanmasına ilişkin düzenleme yetkisini vermekte iken diğer taraftan hizmet alanı ve mali düzenlemeler ile ilgili Kurumların (AFAD, Maliye Bakanlığı ve Sayıştay gibi) görüşünün alınmasını sağlayarak; bu düzenlemelerin idari ve mali mevzuat ile uyumluluğunu temin etmektedir. Söz konusu düzenlemenin yönetmelik yerine yönerge ile gerçekleştirilmesi uygulamada pek çok sorunu da beraberinde getirmiştir.
İlk olarak; Yönerge, hukuki dayanak kısmında belirtilen hükümler bakımından, yasal dayanaktan yoksundur. Atıfta bulunulan mevzuattan 181 Sayılı KHK, 663 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmış, 3359 sayılı Kanunun 3üncü madde i) bendi Yönergeye dayanak teşkil etmemekte; 9 uncu maddesi c) bendi ise düzenleme yetkisini yönetmelik çıkartılması şartına bağlamaktadır. Atıfta bulunulan Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğinin 6 ncı ve 8 inci maddeleri ise 112 acil sağlık ve ambulans hizmetlerine ilişkin birimler ile hizmetin sevk ve idaresi ile ilgili maddeler olup afet birimi ve UMKE ile ilgili bir hüküm içermemektedir. İdare 663 sayılı Kararnamenin 40 ıncı maddesi gereğince Bakanlık görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir ise de ayrı bir birim kurulmasına ilişkin yetkinin 3359 sayılı Kanununun 9 uncu maddesi c) bendi gereğince bir Yönetmelik çıkartılarak kullanılması gerekmektedir.
İkinci olarak; afet birimi ve UMKE için Yönerge ile tanımlanan yapı ve görevler 5902 sayılı Teşkilat Kanunu gereğince Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının (AFAD) görev alanına giren konuları da düzenlemektedir. Zira afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afetlere müdahale edilmesi ve afet sonrasındaki iyileştirme çalışmalarının süratle tamamlanması amacıyla gereken faaliyetlerin planlanması, yönlendirilmesi, desteklenmesi, koordine edilmesi ve etkin uygulanması için ülkenin tüm kurum ve kuruluşları arasında işbirliğinin sağlanması, bu alanda kaynakların rasyonel kullanılmasını gözetme görevi AFAD’ın görevleri arasındadır. AFAD, afetlere ilişkin tek yetkili kurum olup, bir şemsiye kurum anlayışıyla afet ve benzer nitelikteki olağandışı durumlar için riskleri analiz etmekte, müdahale ve koordinasyon görevini icra etmektedir. Dolayısıyla AFAD’ın göstereceği ihtiyaç veya teşkilatı dışında Bakanlık taşra teşkilatında afet birimleri ve UMKE ekiplerinin oluşturulması suretiyle olağan durumlarda atıl bekleyen bir kapasite oluşturulmaması gerektiği değerlendirilmektedir. UMKE, deprem gibi özellik arz eden medikal kurtarma görevlerinde uzmanlaşsa da aslen 112 acil sağlık hizmetlerinin görevi olan acil yardım ve medikal müdahale görevini icra etmektedir. Dolayısıyla UMKE uzmanlığından olağan durumlarda da istifade edilmesi ve afet ve olağanüstü durumlara özel atıl bir kapasite oluşturulmaması kamu menfaatinedir. Bu suretle küçük çaplı olağanüstü müdahale durumlarında Bakanlık koordinasyonunda, büyük çaplı durumlarda ise AFAD koordinasyonunda bir görev ve yetki çatışması yaşanmadan görevlerin icra edilebileceği değerlendirilmektedir.
Üçüncü olarak; farklı kurumlardan sağlık personeli ve gönüllü sivillerden oluşan ve gönüllülük esası ile çalışan UMKE birimlerinin geniş çaplı bir afet veya olağanüstü olayda toplanması, sevk ve idaresi mümkün görülmemektedir. Olası büyük çaplı afet ve olağanüstü durumlarda kamu düzeni adına müdahale gerekliliği o anki gönüllülük inisiyatifine bırakılmayacak derecede önemlidir. Bu tip durumlar için risklerin analizi ve hazırlık çalışmaları AFAD’ın görev alanına girmektedir. Ayrıca gönüllük esaslı bu yapıda eğitim, tatbikat ve medikal müdahale kapasitesinin artırılmasına yönelik diğer faaliyetlere ilişkin harcamalar, kamunun karşıladığı maliyetler, kişinin gönüllü olmaktan vazgeçmesi ile kamu kaynağının verimsiz kullanımına sebebiyet verecektir. Hayat kurtarmaya yönelik uzmanlaşmış müdahale kapasitesinin 112 personeline kazandırılması sürekli bir müdahale kapasitesinin oluşumunu temin edecektir.
UMKE faaliyetleri incelendiğinde, eğitim niteliğindeki faaliyetler dışında, sosyal etkinlikler, spor müsabakaları, yoğun kar şartları gibi olağan şartlarda sağlık tedbiri görevi yürüttüğü görülmektedir. Oysa bu durumlarda afet ve olağandışı durum olmadığı gibi uzmanlık gerektiren bir medikal kurtarma ihtiyacı da yoktur. Yönergeye de uygun düşmeyen bu görevler için zaten 112 ekip ve ambulansları yurt genelinde yaygın istasyonları ile hazır beklemektedir. Diğer taraftan UMKE ekipleri ne AFAD gibi afet ve olağanüstü durumlara müdahale için gerekli üst düzey araç ve ekipmanlara sahip ne de hasta nakil için gerekli ambulanslara sahiptir. Bu durumda afet yerine ulaşım ve müdahale için AFAD, uzman medikal müdahale için UMKE, medikal müdahale ve hasta nakli için ise 112 personel ve ambulansının kullanılması verimli bir uygulama olarak görülmemektedir. Ayrıca uzmanlık derecesi hariç tutulduğunda medikal müdahale ile medikal kurtarma birbirinin ayrılmaz parçası görünmektedir. Zira medikal müdahale sırasında kişi kurtarılmakta veya medikal kurtarma sırasında medikal müdahale yapılmakta ve bunların her ikisi de uzman sağlık personelince gerçekleştirilmektedir.
Dördüncü olarak; UMKE personeline yapılan nöbet ücreti ödemeleri de yasal dayanaktan yoksundur. Zira Bakanlığın 02.11.2015 tarihli 2015/19 sayılı Genelgesi 7 inci maddesinde UMKE personeli tarafından tutulan nöbetlerin acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler kapsamında değerlendirilerek 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü
o maddesi gereğince artırımlı nöbet ücreti ödeneceği belirtilmekte ; 8 inci maddede ise aylık 8 İl sağlık müdürlüklerinde UMKE personeli 112 personeli içinden seçildiğinden bu durum bir fazla ödemeye sebebiyet vermese de diğer kurumlarda görevli UMKE sağlık personeline nöbet ücreti ödenmesinin yasal dayanağı bulunmamaktadır.
Çalışma süresine eklenen UMKE eğitim, toplantı ve tatbikat ve fazla çalışmalarının ek 33 ücüncü maddeye göre ödenen nöbet ücretinin hesabında esas alınan haftalık çalışma süresinden sayılmayacağı belirtilerek bu süreler için Kanunda hükmedilenin üzerinde bir ödeme yapılması öngörülmüştür. Bu suretle Genelge ile yasama yetkisi kullanılmakta, yasa kapsamı genişletilmekte, yurt genelinde yasaya aykırı iş ve işlemlerin yapılmasına yol açılmaktadır.
UMKE için Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünce alınması ve bulundurulması talimatı verilen malzeme ve ekipmanlar bazı il sağlık müdürlüklerince alınırken, bazılarınca mevzuatta yeri belirli olmayan bir birim için ve yönetmeliğince tanımlanmamış malzemelerin alımı hususunda tereddütler yaşanmış, örneklenen birimlerde Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünce verilen talimatların mevzuata aykırı bir uygulamayı doğuracağı gerekçesi ile bazı alımlardan imtina edildiği gözlemlenmiştir.
UMKE ekiplerinin uzmanlığından olağan durumlarda da istifade edilmesi, afet ve olağanüstü durumlara özel atıl bir kapasite oluşturulmaması, amaçlanan uzmanlaşmanın sahada medikal müdahale görevini yürüten 112 acil sağlık hizmeti ekiplerinin bir kısmının 112 UMKE özel birimi - 112 UMKE istasyonu olarak hizmet vermesiyle sağlanabileceği dikkate alınarak UMKE ekiplerinin Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğinde yapılacak bir değişiklik ile, 112 ekipleri içinde oluşturulması,
Afet birimi ve UMKE ekiplerinin AFAD görev alanına girmeyecek bir biçimde tanımlanması hususuna dikkat edilmesi,
Genelge ile yapılan düzenlemelerde kanun ile belirlenen sınırları genişletmeye yönelik ifade ve atıflardan kaçınılması,
Önerilir.

Kamu idaresi cevabında; afet tanımından ve afetin toplumum bulunmadığı yerde afet niteliği kazanmadığından ve ülkemizde yaşanan afetlerden ve 1999 Marmara depremi sonrasında ortaya çıkan ihtiyaçtan bahsedilerek 2004 yılında UMKE'nin kurulduğu belirtilmiştir. Afet ve Acil Durum Müdahale Yönetmeliğinin 27’nci maddesi 3’üncü fıkrası gereğince afet ve acil durumlarda olay yerindeki ilk müdahale, halk sağlığı ve tıbbi bakım ihtiyaçlarının karşılanması ile çevre sağlığı hizmetlerinin aksamadan en hızlı şekilde normale dönmesinin sağlamaya yönelik koordinasyondan Bakanlığın sorumlu olduğu, 663 sayılı KHK’nın 9’uncu maddesi gereğince de afet ve acil durumlara ilişkin görevlerinin bulunduğu ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

UMKE ekiplerine verilen önem, hizmetleri ve kapasitesinden bahsedilerek UMKE ekiplerinin kadro tanımlaması ve özlük haklarının tahsisi için gerekli Yönetmelik, Tebliğ, Yönerge ve Genelge çalışmalarının ivedilikle ve özenle yürütülmekte olduğu ve en kısa sürede sonuçlandırılacağı belirtilmiştir.
UMKE personeline ödenen nöbet ücretlerinde ise 02.11.2015 tarihli 2015/19 sayılı Genelgenin “UMKE Personel Görevlendirmeleri ve Özlük Hakları İle İlgili Uygulamalar ” başlıklı bölümünün 5’inci maddesinde de belirtildiği üzere, Bakanlık veya İl Sağlık Müdürlüğünce gerçekleştirilen acil durum, olağan dışı durum, afet ve insani sağlık yardım operasyonları ile toplumsal olaylarda alınan sağlık tedbirlerinde (kitlesel organizasyonlar, mitingler, gösteriler, fuarlar, konserler, spor müsabakaları, ulusal ve uluslararası organizasyonlar vb.) UMKE personeli görevlendirilerek seyyar hastane sistemlerin kurulduğu, bu seyyar hastanelerin 24 saat esasına göre hizmet vermekte olduğu, buralarda UMKE personelinin görev yaptığı belirtilmektedir. Görev gereği yapılan eğitim, toplantı, tatbikat ve benzeri fazla çalışmalar fiilen yapıldığından aylığa esas çalışma süresine eklendiği ancak Genelgenin 8’inci maddesinde ifade edilerek eklenen sürelerin nöbet ücreti ödemesinde fazla ödemeye sebebiyet vermemesi için Ek 33’üncü maddeye göre esas alınan çalışma süresine dâhil edilmediği belirtilmiştir.
Sonuç olarak Bakanlık taşrasında afet birimlerinin kurulması ve bu birim altında UMKE ekiplerinin oluşturulması mevcut durumda bir Yönerge ile tanımlanmıştır. Oysa bulguda da belirtildiği üzere söz konusu birimin kurulması için 3359 sayılı Kanununun 9 uncu maddesi c) bendi gereğince bir yönetmelik çıkartılması gerekmektedir. Yönetmelikler bir taraftan ilgili Kanununda belirtilen çerçeve ile sınırlı olarak idareye kanunun uygulanmasına ilişkin düzenleme yetkisini vermekte iken diğer taraftan hizmet alanı ve mali düzenlemeler ile ilgili Kurumların (AFAD, Maliye Bakanlığı ve Sayıştay gibi) görüşünün alınmasını sağlayarak; bu düzenlemelerin idari ve mali mevzuat ile uyumunu temin etmektedir. Dolayısıyla Kamu İdaresi cevabında da UMKE ekiplerinin kadro tanımlaması ve özlük haklarının tahsisi için gerekli yönetmelik, tebliğ, yönerge ve genelge çalışmalarının ivedilikle ve özenle yürütülmekte olduğu belirtildiğinden ve bahsi geçen yönetmelik çalışması sırasında hizmet alanı ve mali düzenlemeler ile ilgili Kurumların görüşü alınacağından bu suretle afet birimleri ve UMKE'nin sağlıklı bir altyapıya kavuşturulacağı ve AFAD gibi afet hazırlığında doğrudan görevli kurumların söz konusu teşkilatlanmaya olan itirazı veya ihtiyacının bu süreçte gözden geçirilebileceği değerlendirilmiştir.
UMKE faaliyetleri incelendiğinde, eğitim niteliğindeki faaliyetler dışında kalan bazı hizmetlerin (kamu idaresi cevabında da belirtilen) kitlesel organizasyonlar, mitingler, gösteriler, fuarlar, konserler, spor müsabakaları, ulusal ve uluslararası organizasyonlarda sağlık tedbiri görevinin afet ve olağandışı durum arz etmediği değerlendirilmekte olup bu durumlarda uzmanlık gerektiren bir medikal kurtarma ihtiyacı olmadığı ve yönergeye de uygun düşmeyen bu görevler için zaten 112 ekip ve ambulansları yurt genelinde yaygın istasyonları ile hazır beklediği değerlendirilmektedir. Bu tip görevleri için afet birimleri UMKE ekiplerine ihtiyaç var ise Yönetmelikte söz konusu birim ve ekiplerin görev alanının geniş tanımlanarak bu tip organizasyonlarda da görev alacağının belirtilmesi uygun olacaktır.
Bu tip toplumsal organizasyonlarda kurulduğu belirtilen 24 saat esası ile çalışılan seyyar hastanelerin Ek 33’üncü maddeye göre nöbet ücreti ödenmesini gerektirecek seyyar hastane vasfı taşıyıp taşımadığı hususunun ayrı bir çalışma gerektirdiği ve izleyen yılı denetiminde dikkate alınmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir.
UMKE ekiplerinin uzmanlığından olağan durumlarda da istifade edilmesi, afet ve olağanüstü durumlara özel atıl bir kapasite oluşturulmaması, amaçlanan uzmanlaşmanın sahada medikal müdahale görevini yürüten 112 acil sağlık hizmeti ekiplerinin bir kısmının 112 UMKE özel birimi - 112 UMKE istasyonu olarak hizmet vermesiyle sağlanabileceği dikkate alınarak UMKE ekiplerinin Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğinde yapılacak bir değişiklik ile, 112 ekipleri içinde oluşturulması,
Afet birimi ve UMKE ekiplerinin AFAD görev alanına girmeyecek bir biçimde tanımlanması hususuna dikkat edilmesi,
Genelge ve yönerge ile yapılan düzenlemelerde kanun ile belirlenen sınırları genişletmeye yönelik ifade ve atıflardan kaçınılması,
Önerilir.

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI

banner178
Son Güncelleme: 22.04.2017 19:08
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Dertli Bilir Dertli Halini 2017-03-13 11:27:31

Sayıştay müfettişleri güzel şeyler yazıp çizmişler. Lakin hiç sahaya gitmişler mi? En riskli binalara, en riskli hastalara hiç müdahale etmişler mi? Bu insanlar göreve giderken para pul derdine düşmüyor lakin yaşamak için para gerekli bu insanlar görev başında ölse bu mantıkla niyazi olacak yani. Kapatın bu rapora istinaden UMKE yi gönülsüzlerle devam edin yola.

Avatar
ASBEST 2017-07-29 19:03:14

Sayıştay raportörü size gerek yok 112 ve afad var demiş. eyvAllah ama acı bir gülümseme ile eyvAllah. bukal isimli eleman, 38 yaşındayım, bırak 112 yi memlekette ambulans doğru dürüst yokken şoförlerle kavga döğüş kazaya gittiğim günleri hatırlıyorum. UMKE personeliyim gittiğim hiçbir vakada beklemedim, sizin oradakiler beklediyse genelleme olarak sallamasyon yapma. bölge yada il bazında yaz çiz.

Avatar
umut 2017-08-19 14:37:54

tamam , kapatın umke'yi . 112 var işte , biz de kurtulalım şu ortalık şeyi muamelesinden. Ne haliniz varsa görün. Benim içim rahat , deprem dediler gittik, terör operasyonu dediler gittik , suriye dediler gittik. Toplarsınız 112 den hastanelerden personel (toplayabilirseniz) bakarsınız başınızın çaresine .

Avatar
bukal 2017-03-19 08:29:32

Çok doğru bir tespit. Çünkü kıçın yol kapanır. 112 gidemez. Umke çıkar. Umkede gidemez. İkisi birlikte karayollarını bekler. Yol açılıncada peş peşe giderler ve gereksiz insan gücü kullanımı ortaya çıkar.
Doğru tespit çünkü trafik kazası olur. Umke aracı garajda yatar. Sürücü onu almaya gider. Sonra ekibi evden toplar. Tabiki ekip bulabilirse( kimi gezmede dri kimi görevi istemez) sonra olay yerine gider. Birde bakmışki tüm yaralıları 112 taşımış. OSadece bek

Avatar
asbest 2017-08-07 02:37:31

https://www.sayistay.gov.tr/tr/Upload/62643830/files/raporlar/kid/2015/Genel_B%C3%BCt%C3%A7e_Kapsam%C4%B1ndaki_%20Kamu_%C4%B0dareleri/SA%C4%9ELIK%20BAKANLI%C4%9EI.pdf
Sayın Bakan lütfen bize sahip çıkın çünkü biz (UMKE) Türkiye ye sahip çıkıyoruz.