Bilimi okudular Van'da yoktular

Türkiye deprem bölgesi. Bu bilinen gerçeği Van Depremi ile bir kez daha hatırladık. Deprem öncesi alınacak önlemler kadar, deprem sonrasında arama kurtarma çalışmaları da hayati önem taşıyor. Ancak son depremde de görüldüğü gibi bu konuda sınıfı geçemedik. Bunun en önemli nedeni, profesyonel ekiplerin az olması. Kamu ya da sivil toplum kuruluşları bünyesinde arama kurtarma faaliyeti gösteren çok sayıda ekip var. Ancak özellikle kamu kurumlarında, işi sadece bu olan profesyonellere ihtiyaç var. İşte bu noktada üniversitelere görev düşüyor. Son yıllarda bu konuda ihtiyacın farkına varan üniversiteler tarafında olumlu gelişmeler yaşanıyor, önce Çanakkale 18 Mart Üniversitesi 2005 yılında 4 yıllık bir bölüm açtı, sonrasında Erzincan Üniversitesi 2009'da iki yıllık bir bölümü hayata geçirdi. Yine İstanbul Teknik Üniversitesi'nde (İTÜ), yüksek lisans alanında eğitim verilirken istanbul Üniversitesi de Afet Kültürü Dersleri'ni seçmeli ders olarak öğrencilerine sunuyor. Üniversite ilerleyen dönemde bu alanda yüksek lisans programı açmayı planlıyor. Bu üniversiteler dışındaki üniversiteler, öğrenci kulüpleri ya da merkezler aracılığıyla bu konularda gönüllü öğrencilere eğitimler veriyor.

Acil Yardım ve Afet Yönetimi (AYAY) lisans programı ilk olarak 2005 yılında Çanakkale 18 Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) tarafından açıldı. Sonrasında Namık Kemal, Mehmet Akif Ersoy ve Gümüşhane üniversitelerinin sağlık yüksekokullarında da acil yardım ve afet yönetimi programı kuruldu; ancak henüz bu bölümlere öğrenci alınmadı. 1999 Marmara Depremi'nden sonra acil yardım ve afet yönetimi konusunda uzmanlaşmış, yönetici vasıflarına sahip kişilerin yetiştirilmesi amacıyla kurulan AYAY, İlk mezunlarını 2009 yılında verdi. Bölümde öğrencilere arama kurtarma, acil tıbbi müdahale, yangın güvenliği, afet yönetimi ve eğitimi olmak üzere dört ana alanda eğitim veriliyor. Teorik bilgilerin yanı sıra öğrenciler, il afet ve acil durum müdürlükleri, acil servisler, itfaiye teşkilatları gibi merkezlerde, uygulama ağırlıklı bir eğitim görüyor.

İlk mezunlar iş buldu ama...

ÇOMÜ AYAY bölümünden mezun olanlarla birlikte acil yardım ve afet yönetimiyle ilgili bölümlerin faaliyete geçmesi daha da hızlanacak diyen Rektör Prof. Dr. Sedat Laçiner, bölüm mezunlarının akademisyenlik dışında geniş iş alanları olduğunu söylüyor ve ekliyor: "Girişimlerimiz neticesinde, 2009 yılında kurulan İI Afet ve Acil Durum Müdürlükleri bünyesinde, mezunlarımız için toplam 980 kişilik kadro tahsis edildi. Ayrıca Sağlik Bakanlığı bünyesinde de mezunlarımızın atanabilecekleri kadrolar oluşturulmakta. Bunun dışmda, mezunlarımız, İçişleri Bakanlığı'nda, belediyelerin itfaiye teşkilatlarında ve özel kuruluşlarda da görev alabilecek niteliklere sahip." Bu bölümden ilk mezun olanların büyük çoğunluğu iş buldu; ancak bundan sonra mezun olacaklar için uzmanlar biraz temkinli yaklaşıyor. Çünkü kamu kurumlarının yanı sıra özel işletmelerde bu kişilerin istihdam edilebileceği birimler bulunmuyor. Bu da bölüm öğrencilerinin sayıları arttıkça iş bulma olanaklaını azalıyor.

Ezincan ara elemanlar yetiştiriyor

Ezincan Üniversitesi'nde 2009 yılında Sağlık Hizmetleri Yüksekokulu bünyesinde kurulan Acil Durum ve Afet Yönetimi programı, ilk ve tek önlisans programı. İlk mezunlamı 20102011 eğitim döneminde veren bölün, afet yönetim sisteminin "Zarar azaltma, hzırlık, müdahale, koordinasyon ve lojistik'birimlerinde görev alabilecek bilgi düzeyine sahip ara elemanlar yetiştiriyor. Mezunlar her türlü haberleşme cihazları, veri okuma ve işleme araçlarını kullanabiliyorlar. Ayrıca geçici barınma birimlerini konumlandırabiliyor, ilk ve temel acil bakım uygulmalarını gerçekleştirebiliyorlar. 

Mezunların iş sıkıntısı var

Kamu ya da sivil toplum kuruluşları bünyesinde arama kurtarma faaliyetleri gösteren çok sayıda ekibin olduğunu kaydeden Erzincan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. İlyas Çapoğlu, "Asıl problem, müdahale aşamasında kriz merkeziyle sahadaki arama kurtarma ekipleri arasındaki koordinasyonu sağlayacak eğitimli insan kaynaklarının olmamasıdır" diyor ve ekliyor: 'Ancak koordinasyonda görev alabilecek nitelikteki mezunlarımız, ilgili yönetmelikte yer almadıklarından, başta AFAD, Afet ve Acil Durum ti Müdürlükleri, itfaiye teşkilatları olmak üzere hiçbir kamu kurumuna yerleştirilmemektedir."

Prof. Çapoğlu, o nedenle programı tercih eden Öğrenci sayısının her geçen yıl düştüğünü ve devam eden öğrencilerin de gelecek kaygısı yaşadıklarını söylüyor. 

İTÜ'de seçmeli ders

Göreve başlar başlamaz, doğal afet konusunda üniversite içinde bir bilinç yaratılması için çalışmalara hız verdiklerine dikkat çeken İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yunus Söylet, 2009  2010 öğretim yılından itibaren üniversitede seçmeli olarak Afet Kültürü dersi verdiklerini kaydediyor.

Öğrencilere afetleri ve afetlerden korunma yollarını anlatan ilk ders olma özelliğini taşıyan Afet Kültürü dersinde, doğa olaylarını en az zararla nasıl atlatılacağı, afetler öncesinde, sırasında, sonrasında ne tür çalışmalar yapılabileceği anlatılıyor. Ders, öğrencileri afet uzmanı olarak değil de afetler hakkında bilgi sahibi olan ve bu bilgileri başkalarıyla paylaşan bireyler olarak yetiştirmeyi amaçlıyor. 14 hafta boyunca verilen derslerde, dünyada ve Türkiye'de gerçekleşen bazı önemli afetler, Türkiye'de depremler ve depremden korunma yollan, kar, çığı, afet yönetimi, afetlerde tıbbi müdahale, acil eylem planlaması gibi konular işleniyor. Ege'de sivil savunma bölümü var Ege Üniversitesi'nde acil yardım ve afet bölümüne yakın olarak Ege Meslek Yüksekokulu bünyesindeki Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Bölümü'nde öğrencilere afetle ilgili dersler veriliyor. Ağırlıklı olarak yangın ve sivil savunma konularıyla ilgili arama kurtarmayı öğrenen öğrenciler, bu derslerde sevk ve idare, komuta ve kontrol, kriz yönetimi ve afetlerle ilgili eğitim alıyorlar.

Acil Yardım ve Afet Yönetimi ile ilgili bir bölümün kolaylıkla açılabileceğini belirten Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Candeğer Yılmaz, asıl önemli olanın öğrencilere iş olanağı sağlayabilmek olduğunu; ancak şu an için Türkiye'de bu imkanların olmadığını belirtiyor. Rektör Yılmaz, "Türkiye'de jeoloji ve maden gibi alanlarda pek çok bölüm kapatılırken böyle bir bölümün açılması üniversiteler açısından reel görünmüyor" diyor.

İstanbul Teknik Üniversitesi'nde (İTÜ) deprem ve afetlerle ilgili çalışmalar Deprem Mühendisliği Afet Yönetimi Enstitüsü ile Afet Yönetim Merkezi'nde yürütülüyor Üniversitede Deprem Mühendisliği Yüksek Lisans Programı ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programlan bulunuyor. Afet yönetimi konusunda Türkiye Ortadoğu ve Balkanlarda ilk ve tek olan yüksek lisans programında, müdahaleye yönelik operasyonef elemandan çok stratejik anlamda politika oluşturacak, koordinasyona yönelik, afet yönetim sistemi kuracak ve uygulamasını sağlayacak yöneticiler yetiştiriliyor. Akademik faaliyetinin yanı sıra kamu ve özel sektöre eğitimle danışmanlık hizmeti veren merkez, bugüne kadar 500'ün üzerinde mülkü idari amirle 1000'i askın afet çalışanına eğitim verdi. Afet yönetiminin denemeyanılma yöntemiyle ogrenılemeyecek bir bilim dalı olduğuna dikkat çeken Rektör Prof. Dr. Muhammed Şahin, "Arama kurtarma değil, hazırlık ve zarar azaltma üzerinde duran, kriz yönetimi aegıl, risk yönetimi konusunda eğitim veren boiumlerın her seviyede eğitim geliştirmesi gerekir. Bu tür bölümlerin sayısını değil verdikleri eğitimin kalitesini artırmalı. Sayısı plansız bir şekilde artırılırsa mezunları ciddi bir istihdam problemiyle karşılaşır" diyor.,

http://www.haberekspres.com.tr